Geography and History of Ames

Pasando a remuda da nosa memoria histórica « Atrás    

Título

Delmira Fernández Camino fálanos da fame e a vida dende a II República á Transición Democrática.

 

Nayra Prado González · 8 noviembre 2019 20:07


Foto coa persoa entrevistada

Idade
88

Historia
Miña tía-avóa Delmira naceu o 19 de marzo de 1931 (durante a segunda República Española), en Bastavales, Brión. Maior de tres irmáns, a cal unha delas, Carmen, é miña bisavoa (a outra participante nesta historia).
Da época de moi nenas non se lembran moito, pero si do gran pesar de moitas cousas coas que conviviron.
Vivían nunha pequena casa de pedra, cunha corte e unha pequena parte de terra para labranza, na que traballaba súa nai. Carecían de auga, luz, de comodidade algunha. A auga que usaban para beber e lavarse era dun pozo que estaba fóra da casa que compartían entre varios veciños. Traíana para casa, quentábana, e con barreños ou cubos lavábanse as partes do corpo. Para alumbrar usaban un candil de gas ou luz de carburo. Carecían de calquer vehículo, xa que non había estradas, só pistas de monte cheas de malas herbas, toxeiras….
A vestimenta non era moi abundante, andaban cun vestidiño, un mandil, e algo nos pés, quen puidera. Seu pai pouco tempo estaba na casa, xa que traballaba fóra en minas e aserradoiros. Viña unha vez ao mes para levarlle algo de cartos e unha barra de pan.
Nesos anos as irmáns ían a unha escola que había na aldea do lado. Andaban algúns kilómetros para chegar, e cando chovía, os camiños transformábanse en lameiras e non tiñan nada para resgardarse, polo que levaban un saco na cabeza. A comida na casa escaseaba por todos os lados. Posuían soamente unha vaca, á que muxían para ter algo de leite e vender ou cambiar o resto por outro alimento. Había días nos que con dúas patacas cocidas tiñan que comer as tres.
En 1936 seu pai tivo que ir á guerra, obrigado, pois según contan as protagonistas non era unha opción se non unha imposición.
Os altos mandos do estado ían polas casas buscando aos homes para levalos á guerra, e aos que non querían ir, alí mesmo diante da súa familia disparábanlles ata que morrían. Asasinaban ata aos fillos diante das súas nais.
Conta Delmira que un día camiñando pola aldea viu a un home entre o millo que lle dixo: “ Porfavor señora non diga que estou aquí, eu mal non lle vou facer”. Estábase agochando para que non o levaran á guerra.
Seu pai volveu desta no 1939, no seu fin, deixou de traballar e comezou a arranxar na casa no que podía.
Comezou a Ditadura Franquista.
Cando Delmira tiña 20 anos súa nai faleceu, e tivo que farcerse cargo por completo da casa e das irmáns.
Esta época non foi mellor que a anterior, xa que agora as tres soas tiñan que traballar para poder sair cara diante. Facían labores domésticos e de campo nas casas dos “ricos”; sachábanlle as leiras, ían pola leña ao monte… a cambio dun simple anaco de pan ou dunhas patacas. Os anarquistas, por aquel entón, entraban na casa e quitábanlle o pouco que conseguían xuntar para comer, entre outras o porco que tiñan.
Debido á gran falta de alimentos, as familias tiñan A CARTILLA DE RACIONAMENTO, unha especie de libriño no que ían marcando o que consumía cada familia, para que así ninguén consumira de máis, sobre todo nos alimentos básicos como fariña, aceite...
Delmira coñeceu a un home que tivo que emigrar ao pouco tempo, pero non antes de ter unha filla en común, Flora. Emigrado, casou con Delmira por un Matrimonio de Poderes, xa que nunca máis volviu.
As dúas irmans pequenas emigraron a Londres, e ela quedouse na casa a cargo da súa filla máis dos catro sobriños, fillos da miña bisavoa Carmen.
Co fin da ditadura algo de mellora notaron; apareceron máis postos de traballo, comezaron coa venta da leite pola aldea, podían mercar cantidades algo grandes de comida como pan, peixe… pero tampouco a fartar.
As irmás de Delmira volveron tamén co fin desta dura época. A pequena fixo a súa casa en Sada, e Carmen ao lado de Delmira. Daquela as cousas xa cambiaran; existía a electricidade, a auga, as estradas…
Chea de carencias e penurias por aqueles tempos, Delmira segue vivindo xunto a súa familia na mesma casa que naceu, onde seguramente pasou os peores pero tamén os mellores momentos da súa vida.

Fotos adicionais

Fotos adicionais


Título

María Gloria Segovia García fálanos do ensino durante a dictadura franquista.

 

Ariadne Vázquez Trigo · 10 noviembre 2019 17:28


Foto coa persoa entrevistada

Idade
63

Historia
Nació en Segovia, en diciembre de 1956. Sus padres fueron personas muy trabajadoras y vivieron de forma modesta. Su casa la construyó su abuelo, a principios de 1930. En la década de los años 50-60, se construyó el Barrio de San José, un bario triste como la propia dictadura. Se edificó una Iglesia y un Colegio a donde iban las niñas con uniforme. Antes de entrar en clase, en el patio del colegio, se disponían en filas y entraban cantando el “Cara al Sol”. Una vez en clase, permanecían en pie hasta la llegada la maestra (los maestros impartían clases a los chicos) y rezaban el Padrenuestro y un Ave María y comenzaban las clases. Su libro era la Enciclopedia Álvarez . Las clases eran exclusivamente de niñas. Los niños compartían otro edificio distinto, ni compartían el patio de recreo con los chicos. En todas las clases colgaban las fotografías del General Franco y de José Antonio Primo de Rivera y un Crucifijo en el Centro de la clase, encima del encerado. Por las tardes, rezaban el rosario y mientras cosían. En casa no hablaban de temas políticos y tampoco de temas sexuales, eran tabú. Pero sí recuerda que sus padres hablaban de la guerra. Su madre contaba como su madre moría en la puerta de casa junto con otra vecina por una bomba cuando ella contaba con 6 años. Y cómo su padre, por la noche, amparado por la oscuridad, salía a pueblos cercanos para buscar harina, huevos….y decía que iban a comprar de estraperlo. En aquel tiempo los víveres estaban racionados. En 1964 su abuelo donó a su madre una casa y en la escritura el Notario manifiesta que su padre autoriza a su madre a aceptar la donación que la hace su padre. Y es que en aquella época la dependencia de las mujeres hacía el hombre era absoluta. Debían de pedir permiso a su marido para poder trabajar, cobrar un salario, sacar el carné de conducir o sacar un pasaporte. En el Colegio permanecían hasta los 14 años, si continuaban iban a estudiar Formación Profesional, y esto sólo para los chicos, no había Formación Profesional para las chicas. Sin embargo, los que querían tener algún título más que el Certificado Escolar, ingresaban en el Instituto tras un exámen de ingreso. Se entraba con 10 años y se cursaban 1º,2º,3º,4º y Reválida y accedías al Título de Bachiller Elemental. Después de cursaba 5º y 6º y Reválida y se obtenía el Título de Bachiller Superior. Ella ingresó en el Instituto Mariano Quintanilla, que en aquel entonces era exclusivo de chicas. Entre las asignaturas que impartían estaba la Religión, Formación del Espíritu Nacional y Costura y Hogar. Las clases de Formación del Espíritu Nacional y las del Hogar, eran impartidas por mujeres que pertenecían a la Sección Femenina que a su vez eran del Partido de la Falange Española Tradicionalista y de las Juntas de Ofensiva Nacional Sindicalista (FET de las JONS), único partido permitido en el régimen franquista y las instruían para ser buenas patriotas, buenas cristianas y buenas esposas. En Formación del Espíritu Nacional les relataban las ideas de José Antonio Primo de Rivera. Las enseñaban a coser y en la parte teórica las adoctrinaban en como atender la casa y al marido, al que se le debía respeto, fidelidad, obediencia y sumisión, pues él era el que iba a trabajar. Y así fueron creciendo, sin educación política, sin educación sexual. Reprimidas por la Iglesia, por el sistema dictatorial franquista. Y con respecto a la política, sabían que Franco era el “Caudillo de España por la Gracia de Dios”. Fueron en los cursos de 5º y 6º de Bachiller, cuando empezaron a abrir los ojos, con la ayuda de los profesores de Historia, Literatura, Filosofía y Francés, ellos fueron los que les enseñaron otros autores que no venían en los libros de texto, les dieron textos donde se ponían de manifiesto otras ideas y empezaron a comprender que había más tendencias políticas que la que marcaba la Dictadura.

Fotos adicionais


Título

Marcos Tulio Pico
La dictadura en Venezuela desde 1999.
Enseño a decepcionarse.

 

Suné Victoria Fernández Pico · 1 mayo 2025 10:39


Título

Estoy viva, esperen por mi


Foto coa persoa entrevistada

Encabezado da carta
Querido padre:
Espero que al recibir estas palabras, puedas sentirte aliviado al saber que aún sigo viva. No sé si esta carta la podrás leer, pero necesito escribirte con la esperanza de que entiendes todo lo que pasa, que nos volveremos a ver y que falta poco para eso.

Corpo da carta
Papá, escribo estas líneas desde Auschwitz, donde me tienen prisionera desde hace semanas. No sé cómo llegué hasta aquí ni cuánto tiempo más podré resistir, pero quería que supieras que estoy viva. Cada día es una lucha contra el frío, el hambre y el miedo, pero no he perdido la esperanza.
Pienso en ustedes todo el tiempo. En mamá, en mis hermanos, en nuestra casa… Esos recuerdos son la fuerza que hacen que siga con esperanza. Aquí he hecho algunas amigas, y entre todas intentamos no olvidar quiénes somos. Espero, con todo mi corazón, poder volver a verlos algún día.


Despedida da carta
A pesar de todo papá, no he perdido la esperanza, se que nos volveremos a ver.
Si algún día logras leer esta carta, diles a todos que los quiero. Que no me olviden. Que yo tampoco los olvido y que haré todo lo posible para que estemos juntos de nuevo.
Con todo mi amor, tu hija, María Orlicka

Idade
71

Foto de contexto

Historia
Mi abuelo, Marcos, es de Venezuela y vivió de cerca el deterioro del país desde que Hugo Chávez (político y militar venezolano) llegó al poder como presidente de Venezuela en el año 1999 hasta su muerte en el 2013. Me contó que, desde entonces, todo empezó a empeorar: Chávez hacía lo que quería, manipulaba elecciones y, aunque perdiera, siempre encontraba la forma de mantenerse en el poder mediante fraude.
Recuerda una votación en la que los votos a favor de que Chávez continuara en la presidencia superaban la cantidad total de población del país. El fraude era evidente. Dijo que Chávez hizo reformas constitucionales, una de ellas era que a pesar de los 5 años de presidencia, después de eso podía volver a postularse como presidente ya que según el “el pueblo tenía el derecho a elegir a su líder cuantas veces quisiera” pero el pueblo estaba sometido ante su gobierno y no tenían el derecho de votar libremente. Según mi abuelo, se instaló una dictadura sin libertad de expresión, donde quien se oponía al gobierno era encarcelado, silenciado o asesinado. El gobierno se apropio de empresas, despidió trabajadores y arruinó PDVSA, la principal empresa petrolera del país, donde se procesaba el petróleo y sus derivados. Todo eso fue destruido por el gobierno de Chávez. Venezuela, siendo un país rico en petróleo, ahora importa gasolina, y es costosa. Mi abuelo recuerda como tenía que hacer colas muy largas de hasta 2 días para conseguir gasolina, ya que era muy difícil de conseguir, aveces le tocaba madrugar o no trabajar, ya que era taxista y no tenía los recursos para trabajar.
Me dijo también que el bolívar(moneda de Venezuela) perdió su valor y que todo se maneja en dólares. El salario mensual en Venezuela es de 130 bolívares que equivale a unos 2-3 dólares, lo que no alcanza para nada. Dijo que aún en 2024 continúa el fraude electoral pero con Nicolás Maduro(actual presidente) y que la represión a quienes protestan es violenta, con gases lacrimógenos, disparos y muertos, muchos de ellos estudiantes universitarios.
En la época de 2012-2015 muchos universitarios empezaron a protestar y mi abuelo vivía con miedo por sus hijas mientras estaban en la universidad y en el colegio, ya que habían veces en las que los policías controlados por el gobierno entraban a las universidades y tiraban gases tóxico o disparos para callar a los que protestaban. En esa época aunque antes estuviese bien económicamente dijo que el dinero empezó a devaluarse y se le hacia imposible pagar la universidad privada y los gustos que se permitía antes a el y a su familia.
Por todo esto, él y su familia se vieron obligados a emigrar. Hoy están repartidos entre muchos países. Me confesó que eso le duele mucho, y que sufre por tener la familia separada. Como él, más de ocho millones de venezolanos han emigrado por la situación del país.
En el extranjero también sufrió xenofobia, tuvo que soportar malos tratos solo por ser extranjeros, por buscar un país mejor y una vida digna para su familia. Lo llamaron de muchas maneras por ser venezolano, a pesar de que no tuvo culpa de la situación del país. Me dijo que ama a Venezuela, pero que las circunstancias lo obligaron a marcharse.
Aun así, considera que emigrar trajo algo positivo: una mejor educación para sus hijos y nietos , ya que la educación en Venezuela ya no sirve. También me habló de cómo los servicios públicos se deterioraron: la electricidad falla todos los días, el agua llega cada 15 días y el gas que da el gobierno no es suficiente. Para él, todo esto fue hecho para mantener al pueblo humillado ante el gobierno y dependiente de ellos, ya que antes de los 2000 todos los servicios eran pagos y de buena calidad.
Según el, “Venezuela se convirtió en uno de los países más atrasados de América Latina o del mundo”, me dijo con tristeza, pero también con esperanza de que algún día con el favor de Dios espera volver a ver a toda su familia reunida y no solo verla por vacaciones.

Fotos adicionais


Título

María Sánchez Barreiro e a ditadura franquista

 

Alejandra Castaño Ares · 5 junio 2023 21:44


Foto coa persoa entrevistada

Idade
69

Historia
María Sánchez Barreiro naceu nunha familia moi humilde, en plena ditadura franquista. Eran oito irmáns e ela era a maior das mulleres, debido a isto, cando os seus pais ían traballar, ela sendo moi cativa, tiña que coidar dos seus irmáns e realizar as tarefas do fogar. Con 11 anos, deixou de estudiar para poñerse a traballar e poder lear cartos para a casa. Traballou nun hotel e interna en varias casas, ata que casou con 20 anos e foi vivir co seu home. María tivo unha vida moi dura, debido á miseria e a pobreza que había na época. Pasou fame, frío, non rematou os estudos traballou dende moi pequena, pero ela veo como algo normal, que lle pasou a moita xente daquela época.


Título

Dolores Vergara Vilariño falanos da vida na posguerra

 

Antón Martínez Núñez · 15 noviembre 2019 00:33


Foto coa persoa entrevistada

Idade
64

Historia
A historia que vos vou contar é o que vivíu miña avoa( a posguerra tardía), e algunhas anecdotas que lle contaron cando era moi pequena.
Ela naceu nunha posguerra tardía. Ela vivíu a ditadura e a transición, en cambio a república e a guerra civil non, xa que ainda non había nacido .Ela no llego a vivir el golpe de estado ya que cuando este se provoco, ella aun no llego a este mundo. ela si que vivíu o exilio, cando era pequena a xente famosa saía do país polo porto de Vigo, e solían ir todos a Sudamérica, solo so podían permitir a xente con moitos cartos.
Miña avoa nunca viu a franco en persoa, pero o que si facía escoitar os discursos de franco .Ela decíame que en noitevoa víase sempre un discurso de franco, xa que e igual de importante que actualmete as campanadas. Tamén contoume algo moi curioso, que antes antes de ver unha película, poñíase unha cousa chamada `nodo´ isto é como unhas noticias cortas que dicían onde situábase franco naquel momento ou que estaría a facer.
Miña avoa non veu nunca ningunha execución, pero dime que facíase na praia ao lado do mar a noite ou nos mercados.
Pola zona onde vivía non localizábase ningún campo de refuxiados.
Ela non chegou a vivir a emigración xa que este acontecemento ocurríu no principio da posguerra, e ela naceu 16 anos despois, pero seus pais contaronlle que eles si, que vivian moi atrasados e a xente emigraba a Cuba Arxentina e Buenos Aires.
Ela coñecía varios fuxidos. Os seus veciños escondían o seu fillo nunha dobre parede e dabanlle de comer a noite.
Dolores non viu ningún paseo, pero o seu avo, pasoulle unha cousa moi curiosa, no seu pobo habían matado a case todos, e unha noite ian buscalo a el,pero el escondeuse, e logrou que non o levaran.
a súa familia nunca pasou fame, nin ela nin os eus pais, xa que eles criaban porcos, patacas, vacas, pescaban... entón nunca pasoulles iso.
Unha das cousas mais curiosas que contoume e que coñecia o estraperolo, na súa vila había unha rapaza chamaza Paca estraperlista que ía de Ferrol ata Portugal andando por monte e alí coseguía todos osmateriais ncesario, e ó chegar outra vez a Ferrol, vendía as cousas moito mais baratas do normal.
Chegou a vivir o golpe de estado do 1982, ela pasou moito medo xa que toda a familia tiña gripe, e de repente en todas as emisoras da radio empezou a soar música clásica, en todas as emisoras non sabia que facer.
As ropas das mulleres daquela eran un pouco mais distintas, lebaban de cintura para abaixo sempre faldas que nunca se vira a rodilla, e pantalones nunca, despois na parte de enrriba, camisa e camiseta ou un vestido.
Daquela había sempre moitisima solidariedade, por exemplo se se te quema a casa, todos os teus veciños ian axudarche a construila hasta que acabase, un dato curioso e que miña visaboa tiña o único horno de pobo, entón cando ía a prendelo avisaba todo o pobo.
Naqueles anos o ensino era moito mais distinto que agora, porque separaban os rapaces de nenas, e o ensino era de 6 anos ata 14, solo había dúas aulas, unha de nenos e outra de nenas, e estaban 60 alumnos por clase, tamén rezábase ó empezar sempre a clase.
a relixión era unha das cousas que mais mandaba no momento, era casi obligatorio ir todos os domingos a misa, había que ir una vez al año a confesarse e a comulgar, si no era pecado.
Antes o estado das mulleres era moito peor, miña avoa tiña que levar unha firma do seu marido para poder comprar as cousas, tamén ela na iglesia tiña que situarse a lados contrarios na igrexa, homes nun lado e mulleres noutro, contoume una anecdota, que tiña unha amiga que morreuselle o pai, e o que heredou foi o marido, ela non quedou nada.
cando morreu franco, ela estaba preocupada, xa que non sabia se iba a ocurrir.
Contoume que a leite dos americanos era leite en polvo que mandaban os americanos os españois para non pasar fame, na cidade estaba ben pero no pobo non, xa que tiñan vacas e esa leite sabíalles moi mal.
Dolores en ningún momento sufríu medo.