KaleidoScapes

Geography and History of Ames

Contemporary heritage in Santiago de Compostela « Atrás    

Título

FACULTADE DE XEOGRAFÍA E HISTORIA

 

Carolina Díaz Oíza, Iker Galarza Ortega, Miguel Labandeira Ameijeiras, Roi Dorrego Núñez · 21 febrero 2023 10:13


Localización do elemento
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Facultade de xeografía e historia Edificio neoclásico 42,878747062 -8,541593598

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
O Rey Carlos III expulsa aos Xesuítas de todo o territorio español polo que os tres edificios que dita compañía tiña na cidade pasan a formar parte da USC que instala a súa sede principal no que foi o fogar desta orde. A Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela foi fundada en 1495.
Na primeira metade do século XX acolleu a Facultade de Dereito (na planta baixa), a de Filosofía e Letras (sección de Historia) na primeira planta (onde tamén se sitúa o Paraninfo) e a de Ciencias (sección de química) na terceira ( cuxos laboratorios estaban situados no faiado). A dependencia albergaba a Biblioteca Xeral e a Biblioteca América (hoxe estes edificios albergan a biblioteca da facultade).

Na segunda metade dese século, coas novas construcións no Campus Sur, o antigo edificio central converteuse na actual Facultade de Xeografía e Historia.

Patrimonio material
O edificio ten unha planta cadrada, arredor dun gran patio central construído con granito. A planta inferior ten unha galería cuberta con bóveda rebaixada mentres que os andares superiores teñen teitos rectos. A fachada neoclásica ten unha organización simétrica. Posúe dous corpos nos extremos decorados con pilastras grandes de orde xónica e fuste liso, e un corpo central con escalinata e pórtico de columnas iguais. Na parte superior hai un entaboado friso liso, sen decoración. As fiestras da primeira planta están alinteladas mentres que nas superiores cóbrense de arcos rebaixados.

No interior está o paraninfo decorado con frescos de José María Fenollera e Urbano González. Tamén, podemos destacar a preciosa Biblioteca América que garda algunha reliquia histórica.

Patrimonio inmaterial
Antes de adentrarnos neste edificio puidemos notar a rugosidade da vella fachada de pedra. Unha vez dentro da facultade percibimos unha olor a humidade, moi característico de Galicia. Ao visitar a ampla biblioteca as nosas pegadas facían un dististivo son das táboas de madeira rechiando. Estas sensacións demóstrannos a antigüidade da construcción que aínda perdura e se utiliza, debido a súa importancia como patrimonio.

Título

Os Colexios Maiores de Santiago de Compostela

 

Lara Lorenzo Estévez, Óscar Granja Grille , Santiago José de Bona Vidal · 11 febrero 2023 10:20


Localización do elemento
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Plaza de Rodríguez Cadarso (Colegio Mayor Rodríguez Cadarso, Fonseca y San Clemente) La ubicación dispuesta pertenece a una plaza cuadrangular, constituida por un parque natural (árboles centenarios, arbustos de muchos tipos, etc.) atravesado por numerosos caminos pedrosos y acompañado por diferentes obras artísticas (tal que una estructura de latón), además de haber unas cuantas farolas iluminando la estancia en el paisaje nocturno. 42,877299923 -8,554110389

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
Tras la fundación de la USC en 1495, los encargados del proyecto no ven la necesidad de crear residencias que alberguen a los estudiantes para mejorar su rutina de aprendizaje, hasta que siglos después, en 1919, se vuelve a poner el tema sobre la mesa durante un Claustro Universitario, percibiendo la necesidad de más viviendas para los estudiantes debido a la creciente cantidad de alumnos nuevos.

Así, empiezan a planear las construcciones, siendo 5 pabellones principales (4 de ellos para colegios mayores, y otro para labores militares), e intentan reunir los fondos a través del Estado, cuotas de una peseta y donaciones de gallegos emigrados en el extranjero, tarea ardua debido a la situación del país (el reciente Desastre del 98 y la pobreza general de la población). Consiguen su objetivo, y en 1928 comienzan las obras, quedando finalmente en 3 pabellones. El proyecto se pone a cargo del arquitecto Constantino Candeira Pérez, pero lo acaba terminando Jenaro de la Fuente Álvarez.

En 1936 se termina el primero, y su fundación se retrasa a 1941 debido a la Guerra Civil. Éste sería el Colegio Mayor Rodríguez Cadarso (aunque durante la dictadura franquista se le conocía como Colegio Mayor Generalísimo Franco), convirtiéndose en un requisito el tener una vivienda en él para poder acudir a la universidad. Al año siguiente se comienzan las obras del segundo, que se terminaría unos años después como el Colegio Mayor San Clemente. El tercero se demorará un poco más, empezando su construcción en 1953, y terminando en 1964, llamado Colegio Mayor Fonseca.

Los dos primeros sirvieron en un principio como colegios masculinos, y el último como femenino. Sin embargo, en la actualidad, todos son mixtos. Su interior ha ido evolucionando con los años, adaptándose a los tiempos y a las normas sanitarias y sociales exigidas, quedando a día de hoy como unas modernas instalaciones, con numerosas estancias comunitarias y adecuadas para la vida estudiantil.

Patrimonio material
El edificio principal de los tres es el Fonseca, encontrándose en el medio de los otros, y desembocando todos en una plaza (un parque) cuadrangular, llamada Rodríguez Cadarso, constituida por pequeños segmentos en los que se cultivan arbustos de muchos tipos, farolas de piedra, caminos entrecruzados del mismo material, y alguna estructura con finalidad artística (como la escultura segmentada de latón). Todos los edificios están hechos de granito, y tienen planta rectangular (aunque Fonseca tiene una forma más parecida a la de una "u"), de dos alturas, asimilándose al renacimiento; además en sus fachadas poseen elementos decorativos, con poco relieve y juego a través de las formas geométricas, que evocan al estilo barroco.

A pesar de todo esto, los edificios son de estilo imperial y (mayoritariamente) modernista, ya que al igual que en los movimientos previamente mencionados, su finalidad era la de lograr el equilibrio entre funcionalidad y belleza, otorgando sensación de elegancia y alegría a través de distintos materiales y formas, en espacios urbanos (característica del arquitecto Jenaro de la Fuente).

Patrimonio inmaterial
En estas residencias hay muchas actividades distintas a lo largo del año, que los estudiantes pueden disfrutar en sus tiempos libres. Por ejemplo, los propios alumnos celebran de vez en cuando cenas multitudinarias, y fiestas para celebrar eventos importantes. De hecho, hay asignadas dos semanas del año a un gran evento de múltiples actividades entre ellos (deportes, juegos, y mucho más) en las instalaciones que tienen habilitadas para eso.

Otras actividades culturales son los intercambios con otras residencias universitarias de otras ciudades, visitas de delegaciones de otros países, proyección de películas, etc.

El ambiente es bastante ameno (al menos en días festivos) y la mezcla entre la diversa flora (que provocan aromas frescos) y la fauna, sobre todo aves como patos o gorriones (que crean sonidos dando sensación de tranquilidad, como se puede apreciar en el vídeo) desembocan en un paisaje muy apacible.

Título

Mirador de Manuel Ventura Figueroa

 

Brais Lago Romero, Carme Iglesias Abeledo, Estela García Currais, María Sanmartín Villanueva · 21 febrero 2023 11:30


Localización do elemento
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Mirador de Manuel Ventura Figueiroa 42,877390441 -8,550899160

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
O deseño deste monumento encóntrase no período final dos anos 20s, aínda q foi restaurado na década do 1940. O gran número de escritores e artistas xurdidos nos primeiros 35 anos do século fixo que este período se denominase Idade de Prata da cultura española que se caracteriza por unha riqueza e diversidade de manifestacións artísticas e culturais que seguen as tendencias da modernidade europea da cultura española. España en ese momento encontrábase baixo a dictadura do xeneral Primo de Rivera.

O deseñador deste monumento foi o arquitecto pontevedrés Constantino Candeira Pérez que foi o arquitecto municipal de Santiago de Compostela, cidade na que se encontra este rememoramento a Manuel Ventura Figueroa. Como arquitecto municipal encargouse das obras de traída de augas, rede de sumidoiros e pavimentación, así como da reforma de aliñacións e proxectos urbanísticos, tales como o de ensanche no Agro de Mendo, para Campus universitario con Residencias de estudantes, xardíns e campo de deportes, que acabaría sendo desenvolto por Jenaro de la Fuente Álvarez. Tivo grande empeño na conservación e restauración da arquitectura vernácula compostelá, destacando as súas intervencións na casa da Parra e na praza da Quintana.

En canto ao rememorado, o santiagués Manuel Ventura Figueroa, home de confianza do rei Carlos III, foi Patriarca das Indias Occidentais e arcebispo de Laodicea. Despois da caída do conde de Aranda, foi nomeado Gobernador do Consello de Castela e da Cámara de Castela. Foi un dos fundadores do Banco de San Carlos, precedente do actual Banco de España. Tamén creou unha fundación, a Fundación Figueroa, a través da cal axudou á súa familia e descendentes, tanto nos estudos como noutras moitas causas. Esta fundación, aínda hoxe activa, baixo a tutela da Xunta de Galicia serve de nexo de unión entre os seus descendentes.

Patrimonio material
O elemento está composto por varias partes, o mirador, a escalinata e o monumento. A primeira trátase dun espazo rectangular de pedra conformando a cima do conxunto con catro columnas pareadas, dende ahí podemos observar unha maravillosa paisaxe conformada polo Campus Universitario e os seus xardíns e edificios, tanto como o Monte Pedroso e o Val da Maía.

Centrandonos na escalinata, observamos catro niveis unidos por dous tramos de escaleiras descendendo simétricamente (unha a cada lado) e en zigzag dende a alameda ata o campus. En xeral todo o elemento contén un estilo neobarroco que se detecta á perfección neste espazo

Situado ó fronte do conxunto encontramos o monumento en conmemoración ao arzobispo santiagués Manuel Ventura Figueroa. Trátase dunha estatua de cobre que mostra ó letrado de pé sostendo un escrito no que se le a palabra “testamento”, vestido coas vestimentas e perruca da época. O pedestal no que se sosten é un prisma de base cadrada con columnas nas aristas, nas caras laterais amosanse unhas placas coa frase “ Al excmo, Sr. D.Manuel Ventura Figueroa en testimonio de gratitud sus parientes 1898”.

Patrimonio inmaterial
Debido ao longo tempo que ten este monumento dende que foi construido, está xa un pouco deteriorado xa que a xente non o coida como é debido depositando no interior das copas residuos a apodrecen, por eso ás veces cheira un pouco mal. Ainda que grazas as múltiples plantas e árbores que hai ao redor dalle un toque rupestre e camufla o cheiro.

Aparte das abraiadoras vistas cara os xardíns do campus, as cales deixan asombrados a todos os turistas e veciños pola marabillosa paisaxe ofrecida dos árbores e plantas que en primaveira deixan un decorado de cores fermoso, outra das cousas bonitas e merecedoras da respectiva importacia deste precioso mirador é o son dos paxaros, que se escoita a miúdo se non hay moito ruído. Estas melodías transmiten calma e tranquilidade en medio dunha aparatosa cidade onde o tráfico e os grandes bloques de vivendas tenden a facer que nos esquezamos do bonito e gratificante que é sentarse a admirar unha boa vista co son da natureza de fondo. Por estas razóns o mirador é un lugar perfecto para esquecerse un rato do mundo e conectar ca parte máis natural de Santiago.

Título

Facultade de medicina e ododntoloxía de Santiago de Compostela

 

Antón Abalo Santamaría, Eduardo Castelo Corral, Iago Álvarez Gómez, Jairo Barreiro Brea · 27 febrero 2023 15:45


Localización do elemento
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Facultade de medicina 42,882540281 -8,545456165

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
A Facultade de Medicina foi construída entre 1910 e 1928, anos nos que a nivel global tivo lugar a Primeira Guerra Mundial e anos despois as súas terribles consecuencias consecuencias. Formouse a Sociedade de Nacións, para evitar outro desastre como foi este conflito. En relación aos países Rusia pasou a ser a Unión Soviética, coa ideoloxía marxista de Lenin; Estados Unidos seguiu o seu desenvolvemento económico; en Alemaña tras a dureza do tratado de Versalles desenvolvíase o coñecido Espírito de Versalles; en Francia está época caracterízase por un gran descontento e unha gran inestabilidade económica e Xapón estendía o seu dominio por Asía.
A nivel nacional ao comezo está vixente o reinado de Alfonso XIII, co que volven os intentos de expansión coa toma de Marrocos, aínda que o control sobre esta zona non lle achegaba ningún beneficio e ademais supoñía unha perda de soldados. Polo que a crise económica e o desencanto provocan as revolucións de 1909 e 1917. Finalmente tras o desastre Annual en 1921 as tropas españolas retíranse en Ceuta e Melilla. A neutralidade de España na Primeira Guerra Mundial non evita que a finais dos anos 10 o país atópese en plena crise. A guerra colonial, a crecente organización da esquerda en partidos e sindicatos revolucionarios como a anarquista Confederación Nacional do Traballo (CNT), e a depresión económica que afecta a toda Europa conducen a España a unha crise de goberno que termina co golpe de estado do xeral Primo de Rivera en 1923, apoiado polo rei. O ditador impón un goberno totalitario que restrinxe as liberdades políticas e as demandas proletarias para conseguir unha recuperación económica. Logra estabilizar o país alcanzando acordos con estamentos tan distintos como os socialistas da Unión Xeral de Traballadores (UXT), os militares tradicionalistas e a institución monárquica.
En Galicia, a sociedade caracterízase pola concentración do poder económico en sectores minoritarios, un sistema agrícola toda vía feudal e unha crecente emigración. Ademais créanse diferentes asociación agrarias que concentran as protestas sociais, a máis destacada foi a Liga Agraria de Acción Gallega. Pero o máis salientable deste período foi a evolución do galeguismo ao nacionalismo que provoca un maior uso do galego. Para divulgar, defender, divulgar e cultivar este sentimento e idioma créanse as Irmandades da Fala que crean a revista A Nosa Terra. Forman parte desta asociación: Noriega Varela, Ramón Cabanillas, Vicente Risco ,Ramón Otero Pedrayo,... En 1918 prodúcese a I Asmablea Nacionalista Galega na que se acordou a reivindicación da autonomía integral.

Patrimonio material
A Facultade de Medicina encóntrase na calle San Francisco, que está situada entre a Praza do Obradoiro e o Convento e Igrexa de San Francisco. Antes da súa construción nesta zona encontrábanse varias casas que por mor deste edificio tiveron que ser derribadas.
Ten un estilo eclesiástico decimonónico, que ten claras influencias renacentistas e clásicas. Ten unha fachada dividida en dúas plantas separadas por unha cornisa nas que se aprecia un dobre pórtico. Destaca á abundancia de frontóns que se sitúan encima de cada fiestra e dous na entrada principal. Un de maior tamaño que se sitúa na planta superior da fachada e outro, de menor tamaño,na planta inferior. Podemos observar unha gran simetría en todo o edificio en relación as columnas, fiestras e portas.
Unha vez dentro a facultade divídese en cinco niveis e consta de nove aulas. Ao entrar pola porta podemos ver unhas escaleiras de mármore e o busto de Roberto Novoa ( un recoñecido médico).

Patrimonio inmaterial
Ao ser un edificio cunha antigüidade duns 100 anos, transmite aquela sensación de atoparte plenamente na zona vella da cidade, inda que nos arredores véxanse tendas, edificios ou vehículos sentes coma se realmente seguises naquela época.

Título

Xardín contemporáneo de San Fructuoso

 

Irene Vidal Rivera, Jorge Sanmartín Villanueva, Raquel Barreiro Caruncho · 26 febrero 2023 13:48


Localización do elemento
Parada # Nombre Descripción Latitud Longitud
1 Xardín do Cemiterio de San Fructuoso O Xardín do Cemiterio de San Fructuoso está en Santiago de Compostela detrás da Praza do Obradoiro e aos pés do Pazo de Raxoi. Está situado onde se erguía antigamente a porta da Trinidade , que daba saÍda da antiga muralla da cidade. Foi eliminada no S XVIII para facilitar a construcción do pazo de Raxoi e o Hospital Real. 42,880418194 -8,546682338

Nós no elemento histórico

Nós no elemento histórico

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Imaxes do elemento

Explicación en vídeo

Contexto histórico
O Xardín de San Fructuoso foi un cemiterio de peregrinos construído no S XII (Idade Media) e utilizado durante case 5 séculos. A importancia deste lugar débese á proximidade do Hospital Real ( hoxe en día o Hostal dos Reis Católicos), e polo tanto, prestou servizo para enterrar a peregrinos de toda Europa que falecían alí. Había moitos cemiterios ao largo do Camiño de Santiago, pero este era o máis importante, xa que estaba máis cerca da tumba do Apóstolo Santiago.

No século XII a sociedade relixiosa foi o eixo sobre o que xiraron os acontecementos máis importantes en Europa. Polo que foi unha época moi marcada pola gran cantidade de peregrinacións a distintos lugares de Europa, pero principalmente a Santiago de Compostela.

A decadencia das peregrinacións, tan acusada no século XIX, supoñeu a clausura deste cemiterio hacia o ano 1830.

Patrimonio material
O xardín cuxa autoría pertence a Cristina Ansede Viz e Alberto Quintáns Arrondo, aseméllase a unha acolledora casa «verde», a cal está composta por setos de Buxo, que forman liñas paralelas á parede do Pazo de Raxoi, que forman camiños, que desembocan en estancias ou "salas" onde hai diferentes obxectos feitos de mármoles ( unhas escaleiras, uns bancos, un pequeno estanque que se enche cando chove, xa que recolle a auga de todo o xardín a través de pequenas cunetas,...) Creando así un pequeno e sinxelo labirinto. Nun dos lados podemos atopar cipreses, que se ubican paralelos ao muro e rompen coa dureza da pedra, esta pranta simboliza aos peregrinos. Tamén podemos observar no centro do xardín unha escultura coa cara de Concepción Arenal que conmemora o bicentenario da Cidade de Santiago.

Hoxe en día sabemos que o cemiterio está debaixo deste xardín con forma de labirinto, entre outros motivos grazas a unha caveira situada no muro sur da igrexa (a uns tres metros e medio de altura ) que di: "Ut video vidi. Sicut me videtis videtis." que quere dicir: "Como te ves, eu me vin. Como me ves, ti te verás."

Patrimonio inmaterial
Na actualidade, o que un día foi un camposanto, convertiuse nun pequeno xardín laberíntico, no que ningún letreiro ou cartel fai referencia ao feito de que ese lugar foi un cemiterio de peregrinos. Nunca se realizaron excavacións arqueolóxicas, pero sabemos da súa existencia pola documentación, polos antigos planos de Compostela e polos relatos de peregrinos históricos que o visitaron.

Unha das historias ou curiosidades sobre o cemiterio consistía en que o enterramento dos peregrinos, constaba en colocar unha cuncha enriba do corpo do falecido, e así eras identificado como amigo do Apóstolo. Crían que así este podería interceder por eles máis facilmente.

Os que chegaban en mellores condicións e non morrían no intento de rematar o camiño, ían visitar o cemiterio como forma de recoñecemento a aqueles que deran a súa vida pola peregrinación, adquirindo así a condición simbólica de santos.
« Atrás