Explanation of the object
Antes de pasar a falar do obxecto que escollín, un lagar, considero importante facer unha pequena aclaración en canto ao termo. O caso é que, segundo a definición recollida na RAG, lagar é o lugar preparado para prensar certos froitos; e a prensa é o obxecto ou aparello onde se efectúa esa elaboración. Na miña familia, úsase lagar referido a ambas as dúas cousas. É dicir, tanto se entra no lagar como se fai viño no lagar.
Unha vez aclarado isto e meténdome de cheo na información do obxecto, cómpre indicar que os lagares son comúns nas diferentes zonas de produción de viño de Galicia, e normalmente están instalados nas adegas das casas ou nunha construción senlleira, lugares especialmente frescos que favorecen a súa conservación, como é o caso do “meu lagar familiar”; que polo que me comenta meu avó, o meu informante, parece ser que se trata dun modelo singular, herdanza do seu avó, e que pensa que é único na zona. Desde logo el coméntame que aínda que viu moitos doutros veciños ou amigos, posto que é moi afeccionado á elaboración do viño, di que nunca viu outro igual ao noso; os outros veñen sendo maís típicos ou comúns. De tódolos xeitos, non podemos precisar a súa orixe exacta pero como mínimo na familia remóntase ata catro xeracións máis atrás con respecto á miña; e polo que puiden investigar nas redes, atopei o mesmo tipo de lagar no século XVIII.
Este modelo concreto consta dunha soleira tallada en pedra de granito no que se sitúa unha gaiola de madeira, pechado cunha tampa sobre a que acouga unha gran trabe de carballo, que esmaga o bago facendo presión cun parafuso vertical fixo, de madeira de buxo, que apoia nun pé de pedra e que atravesa a trabe facendo xirar dito parafuso con tal forza que, tal e como me comenta meu avó, chega ao punto de elevar a gran pedra.
Para rematar, en canto ao uso que se lle dá, basicamente, na miña familia está destinado á elaboración do viño; aínda que hai uns anos, mesmo cando meu pai era un rapaz, tamén se elaboraba moito a sidra posto que temos tanto parra como maceiras.